//////

Powiązania globalne

WAŻNE ŹRÓDŁO KAPITAŁU

Ważnym źródłem kapitału są natomiast we współczesnym świecie inwestycje zagraniczne związane z eksportem kapitału. Stanowią one jeden z przejawów i czynników sprawczych globalizacji gospodarki. Właściciele I wolnych środków pieniężnych lub zarządzający nimi szukają na świecie najdogodniejszych, a więc przynoszących największe zyski miejsc i kierunków inwestowania. Inwestorami są firmy banki, towarzystwa ubezpiecze­niowe i fundusze inwestycyjne, przede wszystkim pochodzące z krajów rozwiniętych, ale także rozwijających | się. Poszukiwanie możliwości inwestowania za granicą 1 nie oznacza wcale, że środków tych nie można by zainwestować w kraju, zwłaszcza w krajach rozwijających się. Chodzi jednak o to, że po prostu korzystniej jest in­westować za granicą. W związku z tym te same kraje są I jednocześnie eksporterami i importerami kapitału, a inwestycje zagraniczne doprowadziły do powstania układu i skomplikowanych wielokierunkowych globalnych powiązań finansowych.

KAPITAŁ PORTFELOWY

Kapitał portfelowy ma często charakter spekulacyjny i równie szybko na­pływa do poszczególnych krajów, jak i odpływa, powo­dując lub pogłębiając trudności gospodarcze. Mówimy wówczas o ucieczce kapitału.Inwestowanie w innych krajach łączy się z niemałym ryzykiem związanym z sytuacją polityczną, finansową,  ekonomiczną tych krajów. W związku z tym co miesiąc ustala się na podstawie 22 komponentów tzw. kombi­nowany wskaźnik ryzyka inwestycyjnego, publikowany przez PRS Group w International Country Risk Guide (ICRG). Podobnie jak wskaźnik wiarygodności kredyto­wej państw, ma on wartość od 0 do 100. Nie idzie on jednak w parze ze wskaźnikiem wiarygodności kredy­towej, zwłaszcza w niektórych krajach rozwijających się, ponieważ można mieć uzasadnione wątpliwości co do ich wypłacalności, ale dbają one na ogół, by nie obawiali się ich inwestorzy zagraniczni, zwłaszcza bezpośredni.

INWESTOWANIE

Inwestowanie w krajach o wskaźnikach poniżej 50 punktów jest związane z bardzo wysokim ryzykiem. Wskaźniki przekraczające 80 punktów oznaczają niskie ryzyko inwestowania. Najpewniejsze są inwestycje w kra­jach gospodarczo rozwiniętych, zwłaszcza w Skandyna­wii, Szwajcarii, Irlandii, Holandii, Singapurze, Kanadzie, Wielkiej Brytanii i Australii. Najmniej pewne są dla in­westorów kraje słabo gospodarczo rozwinięte. W marcu 2000 roku oceniano je na 57,8 punktu, ale Angolę tylko na 45, Republikę Kongo na 50,5, Demokratyczną Republikę Kongo na 45,3, Ekwador na 49,8, Nikaraguę na 50,3, Ni­gerię na 53,3, Sierra Leone na 37,5. Niskie oceny miała też Rosja (54,8) i Turcja (54,5). W związku z tym najwięcej in­westycji zagranicznych napływa do krajów gospodarczo rozwiniętych. W roku 1999 na te kraje przypadało 80% FDI, w tym na Stany Zjednoczone 30%, Wielką Brytanię 9%.

BEZPOŚREDNIE INWESTYCJE

Bezpośrednie inwestycje zagraniczne wykazują bardzo wysoką dynamikę wzrostu. Od początku lat 80. rosły sze­ściokrotnie szybciej niż międzynarodowa wymiana han­dlowa. W roku 1999 zagraniczne inwestycje bezpośred­nie szacowano na około 900 mld $ (światowy eksport szacowano w tym roku na 6,5 bln $), z czego 83% prze­znaczono na przejęcia firm i nakłady związane z ich fu­zjami (M&A – „mergers and aąuisitions”). Były to przede wszystkim inwestycje firm pochodzących ze Stanów Zjed­noczonych i dobrze gospodarczo rozwiniętych krajów Europy Zachodniej, dokonywane w przemyśle i usługach w innych krajach gospodarczo rozwiniętych i progowych. Do krajów wysoko rozwiniętych napływa 80% bezpo­średnich inwestycji zagranicznych, średnio rozwiniętych 19% (w tym do średnio lepiej rozwiniętych 12%), a do słabo rozwiniętych zaledwie 1%. Do 48 najsłabiej gos­podarczo rozwiniętych krajów świata napływa zaledwie 0,5% światowych zagranicznych inwestycji bezpośred­nich.

GDZIE INWESTOWAĆ?

Najmniej inwestuje się w średnio i słabo gospo­darczo rozwiniętych krajach Bliskiego Wschodu oraz Afry­ki Północnej (0,2%), Azji Południowej (0,3%) i subsaharyjskich (0,9%). Do Europy Środkowej i Azji Środkowej napływa 2,9% światowego stmmienia bezpośrednich in­westycji zagranicznych. Najbardziej atrakcyjne dla inwe storów zagranicznych są kraje latynoskie (10%, z czego 3,4% przypada na Brazylię, a 2,5% na Argentynę) i Azji Wschodniej oraz Pacyfiku (6%), szczególnie zaś Chiny, na które przypada współcześnie ponad 4% zagranicz­nych inwestycji bezpośrednich podejmowanych na świe­cie, podczas gdy w roku 1990 – 1,8%.Napływające z zagranicy inwestycje bezpośrednie sta­nowią w krajach średnio rozwiniętych razem wziętych 13%, a w krajach słabo rozwiniętych około 10% inwestycji brutto i stanowią około 3% PKB.

W UPRZEMYSŁOWIONYCH KRAJACH

W nowo uprzemysło­wionych krajach Azji Południowo-Wschodniej mniej wię­cej jedna czwarta inwestycji brutto jest finansowana przez kapitał zagraniczny, a w rozwijających się krajach Amery­ki Łacińskiej – 15-25%. Wysoki jest udział kapitału zagra­nicznego w inwestycjach brutto republik nadbałtyckich (25-30%) i środkowoazjatyckich byłego Związku Ra­dzieckiego (w Armenii i Azerbejdżanie wynosi on ponad 60%). W krajach rozwiniętych, mimo ogromnego napły­wu zagranicznych środków inwestycyjnych, jest to wiel­kość w granicach 10%, co wynika z dużego zaangażo­wania krajowych środków inwestycyjnych. Wyjątek sta­nowi Wielka Brytania, Irlandia i Nowa Zelandia, które mają wskaźniki rzędu 20% i Szwecja, gdzie w roku 1998 kapitał zagraniczny partycypował aż w 32% w inwesty­cjach brutto.Bezpośrednie inwestycje zagraniczne są często nośni­kiem postępu technicznego i organizacyjnego, zarówno w nowo tworzonych oraz przejmowanych przedsiębior­stwach, jak i współpracujących z nimi firmach należących do kapitału krajowego.

TRANSFER TECHNOLOGII

Inwestycje te stwarzają również możliwość włączenia wytwarzanych w danym kraju pro­duktów do międzynarodowych kanałów dystrybucyjnych i łańcuchów wartości. Dotyczy to zwłaszcza zagranicznych i inwestycji bezpośrednich w krajach rozwijających się 1 i transformujących gospodarkę w byłych krajach socjalistycznych, ale także gospodarczo rozwiniętych. Transfer 1 technologii do tego typu krajów jest również możliwy po- 1 przez zakup licencji na zagraniczne technologie. Jest on 1 związany nie tylko z napływem do kraju nowoczesnego  majątku trwałego, ale także wiedzy na temat jego obsługiwania i sposobu wytwarzania nowoczesnych produktów, czyli tzw. know how. Dzięki transferowi technologii ;| wzrasta konkurencyjność krajów zyskujących dostęp do 1 najnowszych osiągnięć techniki związanych z wytwarza-l niem nowoczesnych produktów, ich dystrybucją i użytkowaniem.

CIĄGLE ROSNĄCY EKSPORT

Transfer technologii, będący jednym z przejawów globalizacji, dokonuje się jednak przede wszystkim do krajów, w których te rozwiązania, ze względu na otoczenie społeczne i technologiczne, mają szansę na efek­tywne zastosowanie i wykorzystanie. Ocenia się, że na ; przełomie wieków największy transfer technologii, zwią-lj zany z zagranicznymi inwestycjami bezpośrednimi i zakuł pami licencji, miał miejsce w odniesieniu do Singapuru,j Malezji, Węgier, Rumunii, Hongkongu, Wielkiej Brytanii! a także Egiptu, Holandii, Polski, Brazylii i Irlandii.Konsekwencją znacznego, wieloletniego i ciągle rosnącego eksportu kapitału są rosnące zagraniczne aktywJ niektórych krajów, a właściwie firm pochodzących z tychy krajów. Oparcie gospodarki na zagranicznych źródłach finansowania sprawia, że sporo aktywów należących do zagranicznych firm znajduje się w krajach nowo uprze­mysłowionych Azji Południowo-Wschodniej (Singapur-    86 mld $ USA, Indonezja – 61, Malezja – 41, Tajlandia19) i Ameryki Łacińskiej (Meksyk – 61, Argentyna – 46, Chile – 31, Wenezuela – 19, Kolumbia – 14).